TIÊU BẢN CÔN TRÙNG – GIÁ TRỊ PHỤC SINH TRONG MÔ HÌNH KINH TẾ TRẢI NGHIỆM

Giới thiệu

Trong vòng đời tự nhiên, côn trùng – nhóm sinh vật chiếm hơn 70% số loài động vật trên Trái đất – thường bị con người bỏ qua khi chúng chết đi. Thế nhưng tại TP. Hồ Chí Minh, một sinh viên trẻ đã khởi xướng một mô hình kinh doanh độc đáo: biến những xác côn trùng vốn khô héo, vô tri thành tiêu bản côn trùng có giá trị khoa học, nghệ thuật và kinh tế.

tiêu bản côn trùng

Workshop làm tiêu bản côn trùng không chỉ mang lại trải nghiệm thủ công sáng tạo cho giới trẻ, mà còn góp phần nâng cao nhận thức về sinh học, bảo tồn thiên nhiên và mở ra hướng đi mới trong kinh tế trải nghiệm – một xu hướng đang bùng nổ trên thế giới.

1. Tiêu bản côn trùng là gì? – Góc nhìn khoa học và nghệ thuật

1.1 Khái niệm chi tiết

Tiêu bản côn trùng là mẫu vật côn trùng đã chết, được xử lý theo phương pháp khoa học nhằm giữ nguyên hình dạng, cấu trúc cơ thể và màu sắc trong thời gian dài. Chúng thường được dùng trong:

  • Giáo dục – nghiên cứu: làm học cụ trực quan.

  • Trưng bày – sưu tầm: tại viện bảo tàng, triển lãm.

  • Nghệ thuật – thủ công: tạo thành tranh, trang sức, đồ trang trí.

tiêu bản côn trùng

1.2 Giá trị bảo tồn

Nếu không được lưu giữ, xác côn trùng sẽ nhanh chóng phân hủy. Tiêu bản côn trùng giúp con người lưu trữ kho tàng đa dạng sinh học, phục vụ nghiên cứu lâu dài, đặc biệt là các loài quý hiếm.

1.3 Phân loại tiêu bản côn trùng

  • Tiêu bản khô: phổ biến nhất, côn trùng được ghim trên kim chuyên dụng, sấy khô, bảo quản trong hộp hoặc khung.

  • Tiêu bản ướt: ngâm trong dung dịch ethanol 70–90% để giữ cấu trúc mềm.

  • Tiêu bản vi thể: các bộ phận nhỏ như cánh, râu, chân được soi kính hiển vi.

  • Tiêu bản nghệ thuật: dùng kỹ thuật chế tác kết hợp hội họa, điêu khắc, làm đồ lưu niệm.

2. Workshop tiêu bản côn trùng – Hành trình “phục sinh” sinh vật bé nhỏ

2.1 Ý tưởng từ một sinh viên TP. HCM

Xuất phát từ niềm đam mê sinh học, một sinh viên ngành khoa học tự nhiên đã nghĩ đến việc tổ chức workshop làm tiêu bản côn trùng. Điểm độc đáo ở đây là không chỉ nghiên cứu, mà còn biến quá trình chế tác thành trải nghiệm cho cộng đồng.

2.2 Quy trình tại workshop

tiêu bản côn trùng

Người tham gia không chỉ quan sát mà còn trực tiếp thực hiện:

  1. Giới thiệu khoa học: tìm hiểu vòng đời, phân loại côn trùng.

  2. Chọn mẫu: côn trùng chết tự nhiên, đảm bảo không ảnh hưởng môi trường.

  3. Làm sạch: dùng cồn sát khuẩn, chải lông, chỉnh cánh.

  4. Định hình: ghim kim cố định theo tư thế chuẩn khoa học.

  5. Sấy khô & bảo quản: đảm bảo không nấm mốc.

  6. Trang trí & đóng khung: tạo sản phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh.

2.3 Giá trị trải nghiệm

  • Khoa học: học viên trực tiếp hiểu về giải phẫu côn trùng.

  • Kỹ năng: rèn sự kiên nhẫn, tỉ mỉ.

  • Nghệ thuật: tạo sản phẩm cá nhân hóa, có thể mang về.

  • Tâm lý: nhiều người vượt qua nỗi sợ côn trùng nhờ workshop.

3. Giá trị khoa học – giáo dục của tiêu bản côn trùng

3.1 Học cụ trực quan cho sinh viên

Ở bậc phổ thông và đại học, tiêu bản côn trùng giúp học sinh – sinh viên quan sát cấu trúc cơ thể rõ ràng hơn so với hình vẽ sách giáo khoa.

3.2 Công cụ nghiên cứu đa dạng sinh học

Tiêu bản là minh chứng giúp các nhà khoa học theo dõi biến đổi khí hậu, môi trường. Ví dụ: sự biến mất dần của một số loài bướm ở Việt Nam đã được phát hiện qua bộ sưu tập tiêu bản.

3.3 Truyền cảm hứng khoa học cho cộng đồng

Không ít bạn trẻ sau khi tham gia workshop đã nuôi dưỡng niềm đam mê với ngành sinh học, bảo tồn.

4. Nghệ thuật từ tiêu bản côn trùng – Sự kết hợp khoa học và sáng tạo

4.1 Từ khoa học đến nghệ thuật

Ban đầu, tiêu bản chỉ phục vụ nghiên cứu. Nhưng khi nhìn cận cảnh cánh bướm óng ánh hay bọ cánh cứng rực rỡ, nhiều nghệ sĩ đã thấy tiềm năng thẩm mỹ to lớn.

4.2 Ứng dụng nghệ thuật

  • Tranh tiêu bản: côn trùng được gắn vào khung gỗ, kết hợp hoa khô.

  • Trang sức: nhẫn, vòng cổ chứa tiêu bản côn trùng siêu nhỏ.

  • Đồ trang trí: đèn, bàn thủy tinh kẹp tiêu bản bên trong.

4.3 Thị trường nghệ thuật

Ở Nhật, Mỹ, châu Âu, tiêu bản côn trùng nghệ thuật được bán với giá từ vài chục đến hàng trăm USD, tùy loài. Đây là minh chứng cho giá trị kinh tế đi kèm thẩm mỹ.

5. Mô hình kinh tế trải nghiệm từ tiêu bản côn trùng

5.1 Kinh tế trải nghiệm – xu hướng toàn cầu

Khác với kinh tế hàng hóa (bán sản phẩm), kinh tế trải nghiệm bán cảm xúc và kỷ niệm. Starbucks không chỉ bán cà phê, mà bán trải nghiệm “thưởng thức không gian”. Apple không chỉ bán iPhone, mà bán trải nghiệm thương hiệu.

5.2 Workshop tiêu bản – điển hình tại Việt Nam

Workshop làm tiêu bản côn trùng biến hoạt động khoa học khô khan thành trải nghiệm hấp dẫn: người tham gia trả phí để vừa học, vừa làm, vừa tạo ra sản phẩm riêng.

5.3 Nguồn doanh thu

  • Vé tham gia workshop (200.000 – 500.000đ/lượt).

  • Bán bộ kit tiêu bản DIY.

  • Bán sản phẩm nghệ thuật từ tiêu bản.

  • Hợp tác với trường học, viện bảo tàng để cung cấp mẫu.

  • Kết hợp du lịch sinh thái – trải nghiệm.

6. Tiềm năng phát triển tiêu bản côn trùng tại Việt Nam

6.1 Lợi thế đa dạng sinh học

Việt Nam nằm trong top 16 quốc gia có đa dạng sinh học cao nhất. Nguồn côn trùng phong phú là nền tảng để phát triển tiêu bản.

6.2 Xu hướng giới trẻ yêu DIY

Ngày càng nhiều bạn trẻ thích tham gia workshop thủ công. Tiêu bản côn trùng đáp ứng đúng thị hiếu “học đi đôi với trải nghiệm”.

6.3 Thị trường giáo dục và nghệ thuật

tiêu bản côn trùng

  • Giáo dục: trường học cần mẫu phục vụ giảng dạy.

  • Nghệ thuật: khách hàng tìm kiếm sản phẩm độc lạ.

  • Sưu tầm: nhiều người sẵn sàng chi tiền cho loài hiếm.

7. Thách thức và giải pháp

7.1 Tâm lý sợ hãi côn trùng

Giải pháp: truyền thông tích cực, tổ chức workshop nhẹ nhàng, hướng dẫn tận tình.

7.2 Đạo đức bảo tồn

Chỉ dùng côn trùng chết tự nhiên, không khai thác loài quý hiếm. Đồng thời, có thể kết hợp tuyên truyền bảo vệ thiên nhiên.

7.3 Kỹ thuật bảo quản

Để tiêu bản bền lâu cần kiến thức chuyên môn: chọn dung dịch bảo quản, chống mốc, chống côn trùng phá hoại.

8. Xu hướng tương lai – Khi tiêu bản côn trùng vượt khỏi phạm vi workshop

8.1 Số hóa và giáo dục trực tuyến

Tiêu bản có thể được scan 3D, đưa vào ứng dụng học tập AR/VR, cho phép học sinh quan sát chi tiết từ xa.

8.2 Kết hợp du lịch trải nghiệm

Các khu du lịch sinh thái có thể tổ chức workshop tiêu bản côn trùng cho du khách, vừa vui chơi vừa học tập.

8.3 Thị trường quốc tế

Nếu phát triển chuyên nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể xuất khẩu bộ kit tiêu bản hoặc sản phẩm nghệ thuật sang Nhật, châu Âu – nơi thị trường này đã trưởng thành.

Tiêu bản côn trùng tại TP. HCM không chỉ là một sản phẩm khoa học, mà còn là biểu tượng giao thoa giữa giáo dục – nghệ thuật – kinh tế. Workshop làm tiêu bản mở ra con đường mới cho kinh tế trải nghiệm tại Việt Nam, đồng thời khẳng định rằng: ngay cả những sinh vật bé nhỏ sau vòng đời tự nhiên cũng có thể “phục sinh” để mang giá trị cho cộng đồng.

Trong tương lai, với sự đồng hành của giáo dục, nghệ thuật và công nghệ, tiêu bản côn trùng sẽ không chỉ dừng lại ở phạm vi workshop, mà còn trở thành một ngành nghề tiềm năng, đưa Việt Nam hội nhập vào thị trường sáng tạo toàn cầu.

Đồng hành cùng chương trình KẾT NỐI CUNG CẦU tại:

Fanpage: https://www.facebook.com/profile.php?id=61571818476845

Trang Web Chương Trình: https://ketnoicungcau-htv.com.vn/gioi…

Tin tức, Xã hội: https://www.facebook.com/profile.php?…

Youtube:    http://www.youtube.com/@KETNOICUNGCAU-HTV

Tiktok: https://www.tiktok.com/@ketnoicungcau…

Thông Tin Liên Hệ:

• Điện thoại: 0985.689.683 – 0387.97.66.47

• Email: info@ketnoicungcau-htv.com.vn

• Đài Truyền hình TP.HCM giữ bản quyền nội dung trên website này. Không được sao chép thông tin nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản của HTV. Giấy phép ICP số 80/GP-TTĐT cấp ngày 19/5/2023

. • Copyright 2025 © htv.com.vn

BẢN TINXem thêm

PHÓNG SỰXem thêm

TalkshowXem thêm

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *